جدیدترین تكنیك برای رشد ارزش های اخلاقی دانش آموزان:

جدیدترین تكنیكی را كه برای رشد ارزش های اخلاقی دانش آموزان مطرح كرده اند، این است كه یك بحران اخلاقی را بدون محدودیت از پیش تعیین شده به بحث بگذاریم.در این رویكرد، نقش معلم یا مربی یك نقش انتقادی است، معلم دانش آموزان را به مناظره كلامی تشویق می كند، بویژه طی مراحل اولیه گفت وگوی گروهی در همین فرایند بحث و مناظره گروهی، معلم باید قادر باشد تا براساس شناخت كاملی كه از خصوصیات مراحل تحول اخلاقی كودكان دارد سطوح مختلف استدلال های اخلاقی را مستقر كند، معلم می تواند بر اساس ابهاماتی كه در تعیین و تقسیم بندی دانش آموزان به مراحل اخلاقی در ذهن دارد سؤالات دیگری را برای آن دسته از دانش آموزانی كه در وضعیت بینابینی و مبهمی قرار دارند، طرح كند تا با تصریح بیشتری به تراز استدلالی او بپردازند، نقش معلم یا مربی بسیار واجد اهمیت است، او نباید جلوتر از دانش آموزان گامی برداشته و یا استدلالی را پیش كشد، او فقط هدایتگر غیرمستقیم و تصریح كننده استدلال های كودكان برای بیان صحیح استدلال خودشان است.
اصول اولیه آموزش اخلاقی كه معلم باید داشته باشد:
آموزش مفاهیم اخلاقی باید متناسب با قابلیت ها و ظرفیت های شناختی و سطح استدلال قضاوت اخلاقی دانش آموزان باشد. آموزش مفاهیم اخلاقی باید در موقعیت های طبیعی و با استفاده از حوادث و رویدادها و مضامینی باشد كه در نزد كودك از نظر ارتباط با زندگی روزمره او، فرهنگ و محیط او بیگانه و دور از واقعیت نباشد. به كودكان فرصت داده شود تا به طور خود انگیخته رفتار مطلوب را مشاهده و تمرین كنند. كودكان باید نسبت به رفتار اخلاقی كه از آنان انتظار داریم شناخت كافی داشته باشند. معلمان باید در رفتار و الگوهای اخلاقی كه قصد معرفی و آموزش به كودكان را دارند ثابت قدم باشند. در ارائه الگوهای مورد تقلید كودك سعی كنیم مواردی را بگنجانیم كه كودك خود به خودی به آنها نیاز دارد، زیرا كودكان از الگوهایی تقلید می كنند كه در رفع نیازهای سنی و انگیزشی آنها مؤثر واقع شوند. حد فراگیری مفاهیم اخلاقی هر كودك خود اوست. زمان و نیرویی كه كودك در درونی كردن مفاهیم اخلاقی نیاز دارد به مراتب بیشتر از زمان و نیرویی است كه از طریق آموزش های برنامه ریزی شده و تحمیلی به اجرا درمی آید. آموزش مفاهیم اخلاقی هرگز در یك بعد متمركز نمی شود، بلكه همواره جنبه های عقلانی، عاطفی، اجتماعی و جسمی با نوعی درآمیختگی یكپارچه ای همراه هستند. از آنجا كه در یك فضای سالم، اخلاقی، منبع اقتدار و اعمال دستورات اخلاقی از عدالت نشأت می گیرد معلم در این شرایط به منزله فردی است كه واجد این منبع بوده و كودكان به دیده احترام و ترس توأمان، او را سرمشق و الگوی رفتارهای اخلاقی خود قرار می دهند. تربیت دادن بازی های متنوع و توأم با هدف های غیرمستقیم اخلاقی كه از جانب خود كودكان به اجرا درمی آید، نقش مؤثری در درونی كردن ارزش های اخلاقی دارد، نحوه رعایت عدالت در بازی همیاری و همكاری در میدان بازی، همدردی و همدلی احساسی و عاطفی بین بازیكنان و همه و همه عناصری است كه در پرورش خصوصیات اخلاقی كودكان نقش دارد. برای پرورش اخلاقی لازم است كه شیوه های زندگی وعقاید پیامبران و امامان، مصلحان و مردان بزرگ و برجسته ای كه در تاریخ تكامل بشریت نقش تعیین كننده داشته اند را به صورت خوشایند و متناسب با درك و فهم كودكان ارائه دهیم. در كلاس اخلاق از هیچ گونه كتاب درسی استفاده نكنید و بیشتر از طریق بیان مطالب و داستان ها و نمایشنامه هایی كه به نحوی مسائل اخلاقی و ارزشی در آن طرح شده است مباحث اخلاقی را مطرح كنید. برای هماهنگ كردن روش ها، توصیه های تربیتی خود را به خانواده از طریق انتشار خبرنامه مدرسه انجام دهید و از این طریق آنان را از اقدامات، روش ها و نظرات خودتان مطلع كنید و با تشكیل جلسات مشترك اولیا و مربیان این مسائل را منتقل كنید.

به زندگی خصوصی فرزندانت احترام بگذار.

    وقتی كسی مشغول تعریف كردن حادثة مهمی است كه برایش رخ داده، با تعریف قصه ای دیگر از او پیشی نگیر و صحنه را به او واگذار.

 o       پیش از جواب دادن به كسی كه تو را از كوره به در كرده، یك ساعت به خودت فرصت بده تا آرام شوی، اگر موضوع خیلی مهم است به خودت یك شب تا صبح وقت بده.

o       از افراد منفی دوری كن.

o       در مسائل مذهبی و اعتقادی دیگران نه دخالت كن نه نظرت را تحمیل كن.

o       برای دفاع در مقابل انتقادی كه از تو می شود وقت تلف نكن.

o       از اینكه به دیگران بگویی چه طور كاری را انجام دهند پرهیز كن، در عوض به آنها بگو چه كاری باید انجام گیرد. خواهی دید كه آنها با راه حلهای خلاقانه شان تو را شگفت زده خواهند نمود.

o       هرگز از كسی كه چك حقوقت را امضاء می كند انتفاد نكن. اگر از كارت راضی نیستی استعفا كن.

o       بهترین دوست همسرت باش.

o       مانند مثبت ترین و پرشور ترین كسی باش كه می شناسی.

o       نگران نباش كه مبادا نتوانی بهترین چیزها را به فرزندت بدهی، بهترین آنچه را می توانی به آنها بده.

o       كیفیت یك محله را از روی رفتار مردمی كه در آن زنگی می كنند، بسنج.

o       به همة موجودات زنده احترام بگذار.

o       اتومبیلی كه امانت گرفتی، با باك پر پس بده.

o       مواظب سرعتت باش.

o       به جز مواردی كه به مرگ و زندگی مربوط است، همیشه خودت را رها كن. هیچ چیز آنقدر كه در ابتدا به نظر می رسید، مهم نیست.

 o       اجازه نده تلفن مزاحم لحظات مهم شود. تلفن برای استفاده توست نه استفادة تلفن كننده.

o       وقتی كسی تورا بغل می كند، اجازه بده خودش هم رهایت كند پس پیشدستی نكن.

o       هرگز بابت كاری كه تمام نشده، پولی نپرداز.

o       چه وسعت برسد، چه نرسد، خانواده را به سفر تعطیلات ببر، خاطراتش قیمت ندارد.

o       مشتری دكانهای محله ات باش حتی اگر كمی گرانتر بفروشند.

o       هرگز توان خودت را در تغییر دادن خویش، دست كم نگیر.

o       هرگز توان خودت را در تغییر دادن دیگران، دست بالا نگیر.

o       خودت را به راحتی زیر دست و پا نیانداز، یاد بگیر كه كوتاه و مؤدبانه " نه" بگویی

فضیلت و فوائد قرائت زیارت عاشورا

   امام محمد باقر(ع) به علقمه فرمود: پس از آنکه به آن حضرت با سلامی اشاره کردی، دو رکعت نماز بخوان و سپس زیارت عاشورا را بخوان. هنگامی که این زیارت را خواندی در حقیقت او را به چیزی خواندی که هر کس از ملائکه که بخواهند او را زیارت کنند، به آن می خوانند و خداوند برای تو هزار هزار حسنه می نویسد و از تو هزار هزار سیئه محو می نماید و تو را هزار هزار مرتبه بالا می برد و همانند کسانی می باشی که در رکاب آن حضرت به شهادت رسیدند. حتی در درجات آنها هم شریک می شوی. (کامل الزیارات- ص 74)

امام صادق(ع) به صفوان می‌فرماید: زیارت عاشورا را بخوان و از آن مواظبت کن، به درستی که من چند خیر را برای خواننده آن تضمین می کنم، اول زیارتش قبول شود. دوم سعی و کوشش او شکور باشد. سوم حاجات او هرچه باشد از طرف خداوند بزرگ برآورده شود و نا امید از درگاه او برنگردد زیرا خداوند وعده خود را خلاف نخواهد کرد. (بحارالانوار-جلد 98-ص 300)

در روایت دیگر می‌خوانیم: اگر مردم می دانستند زیارت امام حسین(ع) چه ارزشی دارد، از شدت شوق و علاقه می مردند و حسرت رسیدن به آن پاداش ها، جسم و روح آنها را پاره پاره می کرد." (بحارالانوار-جلد 101 -ص 18)

زیارت امام حسین(ع) بر هر مؤمنی که اقرار به امامت ایشان داشته باشد، واجب است.(بحارالانوار-جلد 101 -ص 69)

کسی که امام حسین(ع) را تنها برای رضا و خوشنودی پروردگار، و نه برای کسب شهرت زیارت کند، خداوند تمامی گناهان او را پاک می کند.(بحارالانوار-جلد 101 -ص 4)

اگرکسی بدون عذر موجه امام حسین(ع) را زیارت نکند، از اهل آتش خواهد بود.(بحارالانوار-جلد 101 -ص 4)

کسی که امام حسین(ع) را زیارت نکند شیعه اهل بیت نیست.(بحارالانوار-جلد 101 -ص 4)

امام صادق علیه السّلام فرمود:" ای زراره ! آسمان چهل روز ، در سوگ حسین بن علی علیه السّلام گریه کرد.(جامع احادیث الشیعه ، ج 12، ص 552)

این زیارت امروزه به زیارت عاشورا شهرت یافته است و خواندن آن در همه اوقات و هر روز دارای فوائد و برکات زیادی است. این زیارت تجدید عهد همه روزه پیروان حسین بن علی ‏علیهم ‏السلام با مولای خویش است که همراه با تولّی و تبری است و خط فکری زائر را در برابر دوستان و دشمنان اسلام و اهل بیت‏(ع)ترسیم می‏کند و اعلام همبستگی با موافقان راه حسین‏(ع) و اعلان جنگ و مبارزه با دشمنان حق است تا عشق در وی به جهاد بیرونی بیانجامد

حدیث روز

4 راهکار پیامبر برای تربیت دینی فرزندان

 فرزندان ما آنچنان می‌شوند که ما هستیم، نه آنطور که دلمان می‌خواهد پس باید در تربیت آنها به مسائل گوناگونی توجه داشته باشیم.

 

با اشاره به نقش خانواده در اسلام با محوریت چگونگی تربیت کودکان و نوجوانانی که در حادثه عاشورا حضور داشتند،  رسول خدا(ص) چهار راهکار برای تربیت فرزندان معرفی می‌کنند.

 یکی اینکه پدر و مادر ابتدا خود عامل به خیر و خوبی باشند. در خانه‌ای که پدر و مادر به واجبات، محرمات و حلال و حرام توجه نمی‌کنند یا به نماز اول وقت اهمیت نمی‌دهند نباید انتظار داشته باشند که فرزندانشان دینی تربیت شوند.
والدین باید صداقت، رفاقت، تدین و مهربانی و اهل عمل بودن به خیر و خوبی‌ها را از خود نشان دهند. بنابراین خوشا به حال پدر و مادری که دین را شوخی نگیرد و آن را در عمل به فرزندانش بیاموزد.
راهکار دوم این است که فرزندانتان را متذکر خدا قرار دهید و این به معنی تسبیح دادن به دست فرزند نیست، بلکه باید بستر خانواده بستر ذکر و یاد خدا باشد و یاد خدا به طوری در آن خانه قوی باشد که کسی جرأت گناه نداشته باشد.

«در خانه‌هایی که دینداری پررنگ می‌شود شهدایی همچون شهدای انقلاب اسلامی و دفاع مقدس تربیت می‌شوند»

راهکار سوم این است که فرزندانتان را امر به معروف و نهی از منکر کنید و بدانید با که می‌رود، کجا می‌رود و چه می‌کند. اما فرزندی که ازدواج کرد و رفت تلاش نکنید سلیقه‌ها و نظراتتان را به او تحمیل کرده و زندگی او را خراب کنید بلکه به آنها نظر مشورتی بدهید زیرا امر به معروف باید همراه با رفاقت باشد.

راهکار دیگر رفیق بودن پدر و مادر با فرزندان می باشد و کلید تربیت یک کلمه است و آن اینکه با فرزندانتان رفیق شوید و نگذارید قبل از شما کسان دیگری با آنها رفیق شوند.

 با توصیه به مادران برای بردن فرزندان به مجالس عزای سیدالشهدا(ع) واین که بچه‌هایتان را با خودتان به مجالس عزای سیدالشهدا(ع) ببرید که معنویت آن مجالس فرزندانتان را جذب می‌کند چرا که این محفل تردد ملائکه است و بدون شک در تربیت دینی آنها موثر خواهد بود.

ای علی! «یس» را بخوان كه در آن ده اثر است

پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلم به امیرالمؤمنین فرمودند: ای علی! «یس» را بخوان كه در آن ده اثر است: هر كه آن را قرائت كند:

یس، و نام های دیگرش «عزیزه؛ معمّه(شامل شونده)، مدافعه قاضیه(دفع كننده برآورده) سی و ششمین سوره قرآن است كه مكی و دارای 83 آیه است.

از رسول گرامی اسلام روایت شده قرائت كننده این سوره نزد خداوند شریف خوانده می شود و این سوره برای قاری خود شفاعت می كند.

در روایتی دیگر از ایشان آمده: سوره «یس» در تورات «معمّه: شامل شونده» نام دارد چون خیر دنیا و آخرت را شامل حال قرائت كننده خود می كند و بلاهای دنیا و سختی های آخرت را از او دور می كند.

و نیز «قاضیه: دفع كننده برآورنده» نامیده می شود چون از قاری خود، هر بدی را دفع كرده و همه حاجت های او را روا می كند و قرائت آن سوره پاداشی برابر بیست حج دارد. و گوش سپردن به صدای قرائت آن، معادل با ثواب هزار دینار انفاق در راه خداست.¹

در فضیلت این سوره از حضرت محمد صلی الله علیه و آله وسلم نقل شده: هر كس سوره «یس» را قرائت نماید مانند آن است كه ده بار قرآن را ختم نماید. ²

ایشان همچنین فرمودند: هر كس سوره «یس» را برای رضای خدا بخواند خداوند او را خواهد بخشید و اجری همانند 12 ختم قرآن به او خواهد داد و اگر برای مریض در شرف مرگی خوانده شود، به تعداد حروف این سوره 10 فرشته نزد او به صف شده و برای او استغفار كرده و شاهد قبض روحش بوده و جنازه اش را تشییع می كنند و بر او نماز گزارده و شاهد دفنش هستند. ³

از ابی بصیر روایت شده كه حضرت صادق علیه السلام فرمودند: براستی برای هر چیزی قلبی است و قلب قرآن سوره یاسین است هر كس آن را قبل از خواب یا در روز، قبل از آنكه شام شود بخواند در آن روز از محفوظین و بهره مندان باشد تا آنكه شام كند و هر كس در شب قبل از خواب آن را تلاوت كند خداوند بر وی 1000 فرشته بگمارد تا او را از شر بدی و هر شیطان رانده شده و هر آسیب حفظ كنند و هر گاه در همان روز بمیرد خداوند او را وارد بهشت گرداند و 30 هزار فرشته هنگام غسلش گرد آیند و برای او طلب آمرزش كنند و با استغفار او را مشایعت و بدرقه نمایند تا كنار قبر، و چون او را به قبر برند آن فرشتگان جمله در قبر با وی درآیند و خدا را عبادت كنند و ثواب او را به مرده دهند و قبرش تا هر كجا كه چشم ببیند فراخ گردد و از فشار قبر ایمن باشد و همیشه از قبرش تا آسمان نوری تابان باشد تا اینكه خداوند او را از قبر بیرون آرد و چون او را برانگیخت فرشتگان خدا با او هستند و بدرقه اش كنند و با وی به گفتگو پردازند و به رویش لبخند زنند و به هر خیر و نیكی مژده اش دهند تا او را از صراط و میزان بگذرانند و در پایگاه قربی او را بدارند كه هیچ مخلوقی را جز مقربان و فرستادگان حق آن مقام و منزلت و قرب را باشد، و وی با پیامبران در آن درگاه نزد خدای تعالی باز ایستد و با غمخواران غم نخورد و با اندوهگینان اندوه نكشد و با زاری كنندگان زاری نكند.

آنگاه خداوند تعالی گوید: ای بنده من شفاعت كن هر كه را خواهی ،كه شفاعت را درباره همه بپذیرم و حاجت بخواه كه هر چه خواهی به تو دهم پس وی حاجت را از خدا بخواهد كه برآورده شود و شفاعت كند كه پذیرفته گردد و حساب او را چون دیگران نكشند و در آنجا چون دیگران بازداشت نشود و چون از زبونان و خوار شدگان زبون و خوار نگردد و به نكبت گناه و عمل زشتی كه از او سر زده گرفتار نشود و برات آزادی او را سر گشاده بدو دهند تا اینكه از درگاه الهی به زیر آید و همه مردم از روی تعجب گویند: «سبحان الله» این بنده را حتی یك گناه نبود او از همدمان محمد صلی الله علیه و آله وسلم خواهد شد.

از جابر جعفی روایت شده كه امام باقر علیه السلام فرمودند: هر كس سوره یاسین را در عمر خود یك بار بخواند خداوند به شماره تمام آفریده هایش در این جهان و آن جهان و آنچه در آسمان است به عدد هر یك 2000 حسنه در نامه عملش ثبت فرماید و به همین مقدار از گناهان او محو سازد و دچار تنگدستی و زیان و بدهكاری و خانه خرابی نشود و بدبختی و دیوانگی نبیند و مبتلا به جذام و وسواس و دودلی و بیماری های مضر نگردد و خداوند سختی و دشواری مرگ را بر او آسان كند و خود متصدی و مباشر قبض روح او باشد و از جمله كسانی خواهد بود كه خداوند فراخی زندگی او را به عهده گرفته و ضامن خوشحالی او هنگام مرگ گردیده و خشنودیش را آخرت تضمین كرده و همه فرشتگان آسمان و زمین را خطاب فرموده كه من از بنده راضی هستم پس برای او آمرزش بطلبید.⁴

حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم هر كس سوره «یس» را برای رضای خدا بخواند خداوند او را خواهد بخشید و اجری همانند 12 ختم قرآن به او خواهد داد و اگر برای مریض در شرف مرگی خوانده شود، به تعداد حروف این سوره 10 فرشته نزد او به صف شده و برای او استغفار كرده و شاهد قبض روحش بوده و جنازه اش را تشییع می كنند و بر او نماز گزارده و شاهد دفنش هستند

آثار و بركات سوره

1) آثار دهگانه قرائت سوره یس:

 

پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلم به امیرالمؤمنین فرمودند: ای علی! «یس» را بخوان كه در آن ده اثر است: هر كه آن را قرائت كند:

1) اگر گرسنه باشد سیرگردد؛

2) اگر تشنه باشد، سیراب گردد؛

3) اگر عریان باشد، پوشانیده گردد؛

4) اگر عزب باشد، ازدواج كند؛

5) اگر ترسان باشد، امنیت یابد؛

6) اگر مریض باشد، عافیت یابد؛

7) اگر زندانی باشد، نجات یابد؛

8) اگر مسافر باشد، در سفرش یاری شود؛

9) نزد میت خوانده نمی شود مگر اینكه خدا بر او آسان گیرد؛

10) اگر گمشده داشته باشد، گمشده اش را پیدا كند.⁵

2) پیدا شدن گمشده

شخصی به امیرالمؤمنین علی علیه السلام عرض كرد: بفرمایید وقتی چیزی یا كسی گم می شود چه باید بكنم؟

حضرت فرمودند: دو ركعت نماز بخوان و در هر دو ركعت بعد از حمد «یس» بخوان و بعد از آن بگو: یا هادی الضالّهِ رُدَّ عَلَی ضالَّتی» ای هدایت كننده گمشدگان، گمشده ام را به من برگردان.

شخص می گوید: من این كار را كردم و بعد از مدتی خداوند گمشده ام را به من برگرداند.

3) جهت امنیت یافتن از چشم زخم و شر جن

در كتاب المصباح آمده: هر كس سوره «یس» را با خود همراه داشته باشد از چشم زخم و از شر جنیان در امان بوده و خواب های خوش می بیند.⁶

4) داشتن قلبی نیرومند و ذهن قوی

اگر می خواهید قلبی نیرومند و ذهنی قدرتمند داشته باشید به سخن امام صادق علیه السلام عمل كنید كه فرمود: هر كس در نهم شعبان سوره «یس» را با گلاب و زعفران نوشته و بنوشد در حفظ و امان خواهد بود و قلبش نیرومند و ذهنش قوی می گردد7

5) برای دیدن پیامبر اكرم صلی الله علیه و اله وسلم در خواب

در حاشیه زادالمعاد علامه مجلسی آمده جهت دیدن پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلم در خواب، سه شب و هر شب سی مرتبه «آیه 42 یس» را بخواند.⁸

6) رفع فقر

جهت رفع فقر هر بامداد «آیه 68 یس» را قرائت كند.⁹

7) دوای دردها

از رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله وسلم نقل شده است: هر كس سوره یس را نوشته و پس از شستن از آب آن بنوشد در درونش هزار گونه دوا و نیز هزار گونه نور و یقین و بركت و رحمت را وارد كرده است و هر گونه دردی را از او دور می كند. ¹⁰

در فضیلت این سوره از حضرت محمد صلی الله علیه و آله وسلم نقل شده: هر كس سوره «یس» را قرائت نماید مانند آن است كه ده بار قرآن را ختم نماید

ختم مجرب

برآورده شدن حاجت مشروع

 

1) یكی از بزرگان و عارفان می گوید:

سوره یاسین را بسیار می خواندم و هر حاجتی كه داشتم به تلاوت این سوره به این شكل مداومت می نمودم.

در سوره یس هفت «مبین» وجود دارد؛ به هر مبین كه رسیدی این دعا را 3مرتبه بخوان:

«بسم الله الرحمن الرحیم، سبحان المنفّس عن كل مدیون، سبحان المفرج عن كل محزون، سبحان الناصر عن كل مظلوم، سبحان المخلص عن كل مسجون، سبحان من جعل خزائنه بین الكاف و النون، سبحان انما امره اذا اراد شیئاً ان یقول له كن فیكون، سبحان الذی بیده ملكوت كل شی و الیه ترجعون.»¹¹

2) از حضرت سلمان فارسی رحمة الله روایت شده اگر كسی ده روز بعد از نماز صبح قبل از سخن گفتن با كسی، سوره یس را بخواند و این دعا را قبل از تلاوت سوره مزبور ده مرتبه بخواند بعد سوره را بخواند هر حاجتی را كه بخواهد انجام شود. انشاءالله زیرا كه اسم اعظم خداوندی در این دعا است:

«بسم الله الرحمن الرحیم، یا قدیم یا دائم یا حی و یا قیوم یا فرد و یا وتر یا واحد یا احد یا صمد یا من لم یلد و لم یولد و لم یكن له كفواً احد و صلی الله علی محمد و اله اجمعین برحمتك یا ارحم الراحمین.»¹²

3) كسی كه می خواهد مشكلش حل شود شب جمعه، چهار ركعت نماز بخواند و به این ترتیب كه می آید:

در ركعت اول: بعد از سوره «حمد» سوره «یس» را بخواند و سپس به ركوع رود و هنگامی كه سر از ركوع بر می دارد صد مرتبه این ذكر را بگوید:

«واذا سلك عبادی عنی فانی قریب اجیب دعوة الداع اذا دعان فلیستجیبوا لی ولیومنوا بی لعلهم یرشدون» (بقره، 186).

در ركعت دوم: حمد را دو مرتبه، سوره «یس» را یك مرتبه بخواند و بعد از آن قنوت را بجای آورد و به ركوع رفته و پس از سر برداشتن از ركوع همان ذكر (بقره، آیه 186) را صد مرتبه تكرار كند و به سجده رود و پس از دو سجده تشهد را بخواند اما بدون سلام برخیزد مثل كاری كه در نماز ظهر انجام می دهد.

در ركعت سوم: «حمد» را سه مرتبه و «یس» را یك بار و ركوع را بجای آورد و پس از سربرداشتن از ركوع این ذكر را صد مرتبه بگوید: «فسیكفیكهم الله و هو السمیع العلیم»(بقره، آیه 137).

در ركعت چهارم: حمد را چهار مرتبه بخواند و «یس»را یكبار بخواند و بعد از ركوع بگو: «یا ربِّ إدْفَعْ عَنّی الضُّرَّ وَ انْتَ اَرْحَمُ الراحِمینْ» .

پس از دو سجده و تشهد و سلام به سجده برود و پیشانی را برزمین بگذارد و صد مرتبه این ذكر را بگوید: «استغفرالله» و بعد از آن گونه راست را بر زمین بگذارد و صد مرتبه بگوید: «اللهم صل علی محمد و آل محمد» و بعد گونه چپ را بر زمین بگذارد و بگوید: «انما امره اذا اراد شیئا ان یقول له كن فیكون» (یس، 82) و پس از آن حاجت را بخواهد كه انشاءالله برآورده خواهد شد.¹³

4) برای برآورده شدن جمیع حاجات و سایر مهمات مجرب است به هر نیت كه باشد سه نوبت سوره «یس» بخواند و هر نوبت كه می خواند احتیاط می كند هرگاه به لفظ مبین می رسد یك انگشت خود را گره می كند بعد از آنكه سوره را تمام كرد سه نوبت این دعا را بخواند:

«سبحان المفرج عن كل مهموم سبحان المنفس عن كل مدیون سبحان من جعل خزائنه بین الكاف و النون انّما امره اذا اراد شیئا ان یقول له كن فیكون فسبحان الذی بیده ملكوت كل شی ء و الیه ترجعون یا مفرج الهم فرج یا مفرج الهم فرج یا مفرج.» ¹⁵

 

• نیاز انسان به مربی اخلا قی

انسان علاوه بر نیاز به آموزه های اخلاقی محتاج الگوی اخلاقی نیز می باشد این احتیاج از ابعاد مختلف قابل بررسی است :1 - از جهت شناخت كمالات وجودى خود و ارزش‏ها و تكاليف اخلاقى؛ 2 - از جهت يافتن و حفظ انگيزه حركت؛ 3 - از جهت هدايت عملى و به كار بردن شناخت‏ها در مقام عمل.

انسان نيازمند اتصال به منبع علم مطلق است، زيرا خداوند از همه ابعاد وجودى انسان آگاه است و كمالات واقعى او را مى‏شناسد و راه‏هاى رسيدن به آن كمالات را مى‏داند و از بخل و ناتوانى هم مبراست. حكمت خداوند اقتضا مى‏كند كه مخلوق خودش را از رسيدن به كمال محروم نسازد و آگاهى را كه مقدمه اصلى حركت به سوى كمال است در اختيار او قرار دهد. بنابراين مربى حقيقى انسان، خداوند و انبياء عظام و اولياء هستند.

اما علاوه بر اين فرا گرفتن علم اخلاق به معلم وابسته است، انسان زمانى به سوى عمل گرايش مى‏يابد كه تحقق عينى عمل به دستورات اخلاقى را به صورت مجسم مشاهده كند. در اين خصوص نيز انبياء و انسان‏هاى كامل و پيروان حقيقى وحى مربيان انسان هستند و انگيزه حركت را در انسان پديد مى‏آورند و تقويت مى‏كنند. آنها اسوه‏ها و الگوهايى هستند كه اميد به رسيدن به كمال را در انسان پديد مى‏آورند.

نكته ديگر اين است كه عمل به تكاليف اخلاقى و بالا رفتن از نردبان تكامل و تقرب به خداوند نيازمند تكرار و تمرين است بدون تكرار و تمرين و آزمون و خطا مهارت‏هاى عملى به دست نمى‏آيد. مثلا كسى كه كاربرى كامپيوتر را در كلاس درس مى‏آموزد براى كسب مهارت پشت دستگاه كامپيوتر مى‏نشيند و آموخته خود را به آزمون عملى مى‏گذارد و آن قدر تكرار مى‏كند تا خطاهاى او اندك شود و مهارت لازم در به كارگيرى آموخته‏هايش را به دست آورد. حال اگر آزمون و خطا در زمينه‏اى مستلزم استقبال از خطر باشد. ديگر نمى‏توان كسب مهارت را به آزمون و خطا واگذارد. مثلا كسى كه مى‏خواهد رانندگى اتومبيل را بياموزد پس از شنيدن دستورالعمل‏هاى لازم براى رانندگى نبايد بدون مربى به رانندگى بپردازد؛ زيرا ممكن است جان خود و ديگران را به خطر اندازد. اين خطر در مورد پرواز با هواپيما از اهميت بيشترى برخوردار است؛ در نتيجه نياز به مربى در آن جا بيشتر احساس مى‏شود. مربى كسى است كه در كنار انسان مى‏نشيند و اعمال و حركات او را زير نظر مى‏گيرد و تا زمانى كه مهارت لازم را در كارهاى فرد مشاهده نكند به او اجازه نمى‏دهد كه بدون راهنمايى اقدام به كارى كند.

اخلاق با انسان سر و كار دارد و انسان موجودى بسيار پيچيده است. اين موجود پيچيده را نمى‏توان به آسانى به سوى كمال راند، بايد مهارت لازم براى بردن او به سوى كمال را كسب نمود و گرنه خطرات بزرگى در راه خواهد بود. نمى‏توان گفت كسى دستورالعمل اخلاقى را به شيوه آزمون و خطا به كار گيرد تا به تدريج به نقاط ضعف و خطاى خود پى برد و بتواند به درستى راهنمايى‏هاى انبياء را در مقام عمل به كار گيرد؛ زيرا خطاهاى اخلاقى گاه موجب باز ماندن فرد از كمال و هلاكت او مى‏شود و چون اين خطر بسيار بزرگ است نمى‏توان انسان را بدون مربى رها كرد. انسان بدون مربى يا به هلاكت خواهد افتاد و يا حداقل كمال مناسب با استعدادهاى خويش را در نخواهد يافت.

50راهکار برای آموزش قرآن

-با تلاوت روزانه ي قرآن کريم در نزد دانش آموزان, برای آنان نقش الگويي داشته باشيد.

2-بيش ترين وقت کلاس را به خواندن قرآن آن هم توسط همه ی دانش آموزان اختصاص دهيد.

3-دانش آموزان را به تدبر در پيام های قرآنی تشويق کنيد.

4-از دانش آموزان بخواهيد پيام قرآني و برخي از آيات مشهور را در آيات درس يا مصحف شريف پيدا كنند.

5-آيه ها ي مشهور را با رنگ (فسفري) در کتاب درسی مشخص كنند

6-آيات مشهور مانند پيام های قرآنی را حفظ كنند.

7-آيات درس يا پيام قرآني را مثل نوار با صوت زيبا بخوانند.

8-جلسه ی آخر هر درس به « انس با قرآن در خانه » اختصاص دارد. نحوه ی انجام هر يک از اين تمرينات را در جلسه ی قبل از آن برای دانش آموزان توضيح دهيد.

9-از والدين بخواهيد به انجام تمرينات کتاب مخصوصاً جلسه ی انس با قرآن در خانه نظارت کنند و پس از انجام کامل آن توسط دانش آموز در خانه, ضمن ارائه ی اظهار نظر در پايان اين صفحه آن را امضاء نمايند.

10-ميثاق نامه ي تلاوت روزانه قرآن را که قبلاً تهيه کرده ايد, همه باهم امضا کنيد. و پس از آن در هر جلسه از دانش آموزان بپرسيد که چه کسانی در اين هفته هر روز قرآن خوانده اند ؟ اگر تعدادی نخوانده اند علت را جويا شويد و در رفع آن بکوشيد. مسلماً اگر دانش آموزان اصرار شما را ببينند خود را با نظر شما تطبيق خواهند داد.

11-قرآن را از منزل به کلاس بياورند و از روی آن بخوانند.

12-کلمات, آيات و عبارات مشابه را در درس يا کتاب و يا مصحف شريف پيدا و با هم مقايسه كنيد.

13-همه با هم روزي يک صفحه يا کمتر از آن را در کلاس درس بخوانيد.

14-از احاديث, اشعار و جملات ادبي مناسب مناسب براي ايجاد انگيزه برای انس روزانه با قرآن استفاده کنيد.

15-نوار يا سي‌دي قرائت آيات کتاب درسي را در اختيار دانش آموزان قرار دهيد و آنان را تشويق کنيد در منزل تمرين کنند تا شبيه نوار صوتي بخوانند.

16-  نرم افزار آموزش قرآن را که به تفکيک پايه توليد و نوزيع شده است را برای دانش آموزان تهيه کنيد و آنان را به  استفاده از آن تشويق نماييد.

17-فيلم, نوار يا سي‌دي قرائت آيات کتاب را با صدای قاريان ممتاز جهان برای بچه‌ها پخش کنيد.

18-دانش آموزان را تشويق کنيد تا با زمان سنج, سرعت تلاوت خود را در کلاس و منزل افزايش دهند.

19-بين آنان رقابت ايحاد کنيدتا يك آيه را با يک نفس بخوانند.

20-بين آنان رقابت ايحاد کنيدتا يك عبارت يا آيه را با صوت زيبا بخوانند.

21-براي داوري در رقابت هاي کلاسي از دانش آموزان استفاده کنيد.

22- مسابقات روخواني قرآن براي دانش اموزان پايه هاي اول تا سوم ابتدايي» و « مسابقات روان‌خواني قرآن براي دانش آموزان پايه های چهارم و پنجم ابتدايي » به مسابقات قرآنی مدرسه و منطقه اضافه کنيد.

23-دفترچه اي برای خواندن روزانه ی قرآن کريم تهيه کنيد تا دانش آموزان تلاوت روزانه ی خود را در جداول مربوطه علامت بزنند.

24-دانش آموزان را تشويق کنيد در بين نماز ظهر و عصر يک صفحه يا کمتر از آن را در نمازخانه ي مدرسه بخوانند

25-از هر موقعيت مناسب ضمن اشاره به معارف و آموزه هاي اخلاقی, به آيات قرآن استناد کنيد.

26-احساس بچه‌ها را درباره ي تلاوت روزانه ی قرآن موضوع انشاء کلاسی يا مسابقه در مدرسه و منطقه قرار دهيد.

27-در جلسات آموزش خانواده به موضوع اهميت انس روزانه ی دانش آموزان با قرآن تأکيد کنيد.

28-با پرسش از معنای کلماتی که در فارسی و قرآن مشترک هستند, بچه‌ها را به فهم لغات و ترجمه ي آن و نيز يافتن هم‌خانواده ي لغات عادت دهيد.

29-داستان هاي کتاب را همراه با پخش قرائت آيات مربوطه برای بچه ها تعريف کنيد.

30-حالات پيامبر صل الله عليه و آله و سلم, ائمه ی اطهار عليهم السلام و بزرگان ديني درباره ي انس روزانه با قرآن را براي دانش آموزان بيان کنيد. در بخش « قطره اما دريا » ی کتاب های آموزش قرآن پايه های سوم تا پنجم موارد زيبايي ذکر شده است. با مشارکت دانش آموزان آن ها را آموزش دهيد.

31-داستان‌هايي درباره ي اهميت و فوايد انس دائمي با قرآن کريم براي دانش آموزان بيان کنيد.

32-حکايات شيرين, لطيفه‌ها و سرگرمي‌هاي مناسب درباره ی قرآن کريم ارائه دهيد.

33-در قالب ويژه نامه به ارائه رهنمودهاي لازم براي دانش آموزان و اولياي آنان بپردازيد و دانش آموزانی را که انس روزانه با قرآن دارند را معرفی کنيد.

34-از قاريان مشهور شهر, منطقه و مدرسه براي مراسم آغازين صبحگاه و ظهرگاه دعوت کنيد.

35-از دانش آموزان فعال قرآنی مدرسه و منتخبين مسابقات قرآنی تجليل کنيد.

36-آداب ظاهري و باطني تلاوت قرآن را به تدريج به دانش آموزان آموزش دهيد.

37-برخي از آثار و اسرار تلاوت قرآن را به زبان کوتاه براي دانش آموزان بيان کنيد.

38-فضائل تلاوت برخي از سوره‌ها و آيات را به زبان ساده براي آنان شرح دهيد.

39-عواقب و نتايج سبك‌شمردن قرآن را گوشزد کنيد.

40-وظايف هر يک از مسلمانان درباره ي انتظارات قرآن درباره ی خودش را برای دانش آموزان به زبان ساده بيان کنيد. مانند اهميت دادن به قرآن ( مريم  س 12) خواندن قرآن ( مزمل 20 ) آداب تلاوت ( اعراف204 ) تدبر در قرآن ( نساء 82 ) عمل به قرآن ( بقره 44 )

41-با توجه به تفاوت هاي فردي و استعداد, علاقه و انگيزه ی هريک از دانش آموزان تكاليف خاص تحت عنوان فعاليت های فردی يا گروهی به آنان بدهيد. مانند حفظ, قرائت, داستان گويي, انشاء, شعر, روزنامه ديواری و ...

42-به فضاسازي قرآني در مدرسه و كلاس ها اهميت بيش تری بدهيد مانند ديوار نويسي, پارچه نويسي, تراکت و...

43-مدرسه ی قرآن و دارالقرآن هاي شهر را  به دانش آموزان معرفي كنيد.

44-دانش آموزان علاقمند و با استعداد را شناسايي و آنان را به ثبت نام و شرکت در کلاس های تخصصی مدرسه قرآن و دارالقرآن های منطقه تشويق کنيد. هم چنين اين موضوع را با خانواده ی آنان در ميان بگذاريد.

45-قرآن کم علامت را براي دانش آموزان پايه های سوم تا پنجم تهيه و آنان را به خواندن روزانه ي آن تشويق کنيد.

46-به جايگاه قرآن کريم در ساير دروس مانند علوم تجربي، رياضي ، جغرافي، تاريخ و ... و حوزه هاي علمي و تربيتي ( تربيت قرآني ) توجه کنيد.

47-با توجه به علاقه و تواناي خود در موقعيت های مناسب بين موضوعات مختلف درسی و آيات قرآن کريم ارتباط برقرار کنيد. اين کار ضمن ايجاد علاقه ی بيش تر دانش آموزان به قرآن کريم, در ايجاد رويکرد خلقت گرايانه در ساير دروس تاثير بسزايي در تربيت قرآنی دانش آموزان دارد. دارد.

48-جشن شکوفه های قرآن کلاس اولی ها, مراسم شکرانه ی روخوانی کلاس سومی ها و مراسم شکرانه ی روان خوانی کلاس پنجمی هارا با شکوه و با تاکيد بر انس روزانه با قران کريم برگزار کنيد.

49-  از مدير مدرسه بخواهيد تا از کلاس شما بازديد کند و در حضور او دانش آموزانی را که هر روز قرآن می خوانند تشويق کنيد.

50-  مدير مدرسه ضمن تاکيد مکرر در مراسم آغازين مدرسه به انس روزانه ی همه ی دانش آموزان با قرآن کريم در مراسم های گوناگون مدرسه از دانش آموزان مدرسه تقدير نمايد.

 

غدیر خم